φτάνει σιγά-σιγά η ώρα του αποχαιρετισμού, καθώς συνειδητοποίησα ότι ο ψηφιακός κόσμος δεν με ενθουσιάζει πια και ότι θέλω -επιτέλους- να στραφώ στον «αναλογικό». Ο στόχος λοιπόν είναι μέχρι την Άνοιξη του '27 να έχω ολοκληρώσει αυτό εδώ το έργο (το blog), δηλαδή να έχω πει όσα μένουν να ειπωθούν και να αποχωρήσω. Κάτι που σημαίνει ότι από το Φθινόπωρο θα αρχίσει το κλείσιμο.
Μέχρι τότε θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Δημήτρη Γιαννακόπουλο για την παραπάνω φωτογραφία και να μοιραστώ ένα ολόφρεσκο έργο (προέκυψε ολόκληρο εχθές το πρωί με εξαίρεση τους μοναδικούς «σοβαρούς» στίχους που εμπεριέχονται και οι οποίοι ανήκουν σε ένα ποίημα με τίτλο ΑΛΜΑ που είχα γράψει τον Φεβρουάριο):
θέλω να τα πω και πάλι ☀︎ μάλλον για τελευταία φορά (έτσι) ☀︎ μάλλον ήρεμος ☀︎ δίχως καπνό και αλκοόλ τούτη τη φορά ☀︎ έτσι γι' αλλαγή ☀︎ ενώ παράλληλα παίζει αυτός ο δίσκος ☀︎
βγήκε η Μ Α Γ Ε Ι Α ☀︎ βγήκε και η κ υ ρ ι α κ ή ☀︎ (από το Φθινόπωρο ξανά στις οθόνες σας ☀︎ τώρα κάνω οικονομία) ☀︎ μένει ένα τελευταίο έργο [Α Θ Η Ν Α] ☀︎ δεν το εκβιάζω ☀︎ αν θελήσει να βγει καλώς ☀︎ χαλαρά ☀︎ (λέμε τώρα...) ☀︎ και την Άνοιξη που μας έρχεται το κλείνουμε το μαγαζί ☀︎ το ψηφιακό εννοώ ☀︎ το βαρέθηκα πια το ίντερνετ ☀︎
μόνος ☀︎ αλλά όχι έρημος ☀︎ καλύτερα έτσι παρά με ψεύτικες αγκαλιές και κάλπικα φιλιά ☀︎ καλά να 'μαστε ☀︎ και βλέπουμε από Φθινόπωρο ☀︎ είναι κι η εποχή μου ☀︎ χεχε ☀︎ ως τότε ακούμε το Inferno ☀︎ εδώ βρισκόμαστε παιδιά μου ☀︎ συνεχίζουμε; ☀︎
απ' ό,τι φαίνεται θα πάω ξανά στην Κρήτη ☀︎ τελευταία νύχτα του Καλοκαιριού γαρ ☀︎ φαντάζομαι ότι ήρθε πάλι ο καιρός ☀︎ μετά από 9 ολόκληρα χρόνια ☀︎ προσκύνημα και βουτιά στην Πηγή ☀︎ πριν τη νέα Αρχή
σας έχω δυσάρεστα νέα: από σήμερα οι ευθεία, ήτοι το μουσικό συγκρότημα που φτιάξαμε μαζί με τον Ήρεμο Φ. τον Νοέμβριο του 2021 στη Λέρο, αποτελούν παρελθόν. Ιστορία.
Ωστόσο μπορείτε πάντοτε να παρηγορηθείτε ανατρέχοντας στις κυκλοφορίες που άφησαν πίσω τους. Έχουμε και λέμε λοιπόν:
θέλω να τα πω ξανά ☀ αντιπροσωπεύοντας το ό,τι να ΄ναι ☀ εν μέσω της πιο περίεργης νηστείας όλων των εποχών ☀ ξέρεις ☀ σα να θες να τρέξεις με ό,τι έχεις προς ένα «σημείο» και να οφείλεις να επιβραδύνεις αγγίζοντας τα όρια της ακινησίας ☀ αν προσεγγίσουμε ξανά το Ιερό θα το κάνουμε με τις δικές μας δυνάμεις και τις δικές μας αδυναμίες ☀ κάπως έτσι ☀ κι ήδη χρησιμοποιώ α' πληθυντικό ☀ ανέλπιστο ως τη ρίζα ☀ ναι
μου φαίνεται όλο και πιο δύσκολο ☀ τ' ομολογώ ☀ ως πότε θα μας ξελασπώνει ο Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος; ☀ ευτυχώς έχουμε νέο μεγάλο έργο ☀ απ' όταν βγήκε το Ίντερνετ είχα να πάθω τέτοια πλάκα ☀ λέγεται Η άλλη πλευρά της συνήθειας ☀ το έκανε η Sophie lies και τ' αγόρια της ☀ ναι
φαίνεται ότι τείνω προς την ολοκλήρωση του «προγράμματος» της νιότης μου ☀ ας το γράψω εδώ για να δεσμευτώ ☀ ενώπιος ενωπίω με το κενό ☀ τρία έργα ακόμα ☀ όλα τους στα σκαριά ☀ αν υπάρξει τέταρτο (το δέκα το καλό) θα το δώσει η Αθήνα σε συνεργασία με τα παιδιά ☀ δωράκι ☀ μάλλον δεν γλιτώνω τις ζωντανές εμφανίσεις το λοιπόν ☀ εδώ που φτάσαμε ☀ ναι
Κάποια μέρα, πριν από λίγους μήνες, δεν μπόρεσα να αντισταθώ σε μια παρόρμηση της στιγμής: έπρεπε, λέει, να διαλέξω δέκα βιβλία που θα πρότεινα -με το χέρι στην καρδιά- σε ένα παιδί στην εφηβεία. Ή έστω εκεί γύρω στα 20. Είχα στο μυαλό μου, φυσικά, ένα από εκείνα τα παιδιά που ήδη έχουν αποφασίσει ότι δεν θα τρώνε αμάσητο το κουτόχορτο που τα ταΐζουν, που νιώθουν σα να τους έχει πέσει ο ουρανός στο κεφάλι και που γενικά δεν «χωράνε» πουθενά. Και σήμερα βρήκα τυχαία το χαρτί που είχα σημειώσει τα βιβλία. Έχουμε και λέμε λοιπόν:
Εκείνοι που μου ήρθαν πρώτοι στο μυαλό σήμερα. Πάντως και χθες οι 8-9 οι ίδιοι θα ήταν. Ας κρατήσετε, παρακαλώ, το "αγαπημένοι", το οποίο συνδέεται προφανώς με τη στιγμή και την ηλικία που σε βρίσκει κάτι. Λυπάμαι, βέβαια, που σήμερα δεν χώρεσε στη λίστα το 'Closer' των Joy Division, το 'Remain in Light' των Talking Heads, το 'On the Beach' του Neil Young, το 'Basement Tapes' των Dylan & The Band, το 'Wish You Were Here' των Pink Floyd και πολλοί ακόμα αγαπημένοι δίσκοι. Ίσως αύριο.
John Coltrane - A Love Supreme (1965)
Bob Dylan - Blonde on Blonde (1966)
Love - Forever Changes (1967)
The Beatles - Abbey Road (1969)
Bob Dylan - Desire (1976)
Leonard Cohen - The Future(1992)
Radiohead - The Bends (1995)
Oasis - (What's the Story) Morning Glory? (1995)
Godspeed You! Black Emperor - Lift Your Skinny Fists Like Antennas to Heaven (2000)
Συμπληρώνονται
απόψε 7 χρόνια από εκείνη την (αλησμόνητη) βραδιά που το μέσα βγήκε έξω κι
ολόκληροι –κρυμμένοι ως τότε– κόσμοι μού αποκαλύφθηκαν με τον πλέον ακραίο
τρόπο. Κι είναι, νιώθω πια, καιρός να προχωρήσω πέρα από εκείνη τη νύχτα. Να
τολμήσω να ανοιχτώ στο ξημέρωμα μιας νέας μέρας.
Επιπλέον
συνειδητοποιώ ότι δεν είμαι γραφιάς – εννοώ πως δεν μ’ ενδιαφέρει να κάθομαι
και να γράφω. Υπάρχουν άλλοι αρμοδιότεροι γι’ αυτές τις δουλειές. Εμένα μ’
ενδιαφέρει κάτι άλλο - εκείνο που λένε Θ Ε Α Τ Ρ Ο. Προς αυτή την άγνωστη χώρα στρέφομαι
πια.
Αν, ωστόσο,
μου δοθεί η χάρη να σκαλίσω κάτι στο «χαρτί» μες τον χρόνο που κυλά, θα το προσθέτω στο σχετικό αρχείο. Κι όποιο πλάσμα ενδιαφέρεται, μπορεί πάντοτε να μου ζητήσει
το έεπ κι εγώ θα του το στείλω στη
μορφή που θα βρίσκεται εκείνη τη στιγμή.
Δεν έχω καμία διάθεση να γράψω εκείνο το κείμενο.Διαφορετικά διατυπωμένο: δεν έχω καμία διάθεση να απευθυνθώ σε και να «συνομιλήσω» με όσους παραμένουν ακόμα μέλη, φίλοι ή υποστηρικτές του ΣΥΡΙΖΑ (όπως κι αν λέγεται...) και του ΚΚΕ.
Για δική μου χρήση και μόνο θα διατυπώσω, ωστόσο, -κωδικοποιημένα- τρεις θέσεις:
α. Ό,τι είχε απομείνει ακόμη να λογίζεται ως Αριστερά στην Ελλάδα τελείωσε ουσιαστικά όταν την περίοδο 2010-2015 το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ αρνήθηκαν να φτάσουν σε μια συμφωνία συνεργασίας επάνω σε ένα κοινό πρόγραμμα αρχών και στόχων. Για όσους δεν ήμασταν διατεθειμένοι να αναμένουμε την Δευτέρα Παρουσία, το να παίξουμε το «χαρτί Σύριζα» από τον Μάιο του '12 και να δούμε τί θα συμβεί, φάνταζε μονόδρομος. Εκεί, ναι, εμφιλοχώρησε ένα ίχνος ελπίδας ακριβώς επειδή υπήρξε μία συστράτευση του συνόλου σχεδόν των δημοκρατικών πολιτών της χώρας με όλη τη ζεστασιά που απέρρεε από τούτο. Προσοχή όμως: η ζεστασιά βιώθηκε σε μεγάλο βαθμό διαδικτυακά (δίχως να παραγνωρίζουμε τις ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύχθηκαν στις γειτονιές στο πλαίσιο των ποικίλων συνελεύσεων, μορφών εθελοντισμού, δράσεων κτλ.). Κι εγώ επέτρεψα στον εαυτό μου να ξεχάσει εκείνο που είχε πει ο σοφός 19χρονος που υπήρξα: «Εάν κάποτε ψηφίσω, θα ψηφίσω Συνασπισμό... Κι αυτό θα σημαίνει ότι όλα τέλειωσαν».
Από τον Μάιο του '12 έως και τον Ιανουάριο του '15 ψήφισα ΣΥΡΙΖΑ (δηλαδή Συνασπισμό). Κι όλα τέλειωσαν.
β. Ο κύκλος έκλεισε με την παραίτηση Τσίπρα έπειτα από τις εκλογές του Ιουνίου του '23. Αυτό «μεταφράζεται» ως εξής: ήπιαμε όλο το πικρό ποτήρι ως τον πάτο. Η Γ΄ ελληνική δημοκρατία είναι οριστικά και αμετάκλητα τελειωμένη. Απλώς κανένας δεν την έχει ενημερώσει ακόμα...
γ. Όποιες δημοκρατικές δυνάμεις (δηλαδή πολίτες) εξακολουθούν να υπάρχουν σε αυτόν τον τόπο ήρθε η ώρα να γνωριστούν, να συνδεθούν και να αγωνιστούν.
θέλω να τα πω ξανά ☀ ή μάλλον να τα πιω ☀ τσιπουράκι απ' το χωριό ☀ ήθελες καπιταλισμό, ψυχούλα μου; ☀ εδώ είμαστε ☀ πάρε αληθινή Κόλαση ☀ δίχως ορατή διέξοδο ☀ πουθενά ☀ στην υγειά σου, ρε παιδί! ☀ μιας και το 'φερε η κουβέντα ☀ ο Στίγκας καθ' όλες τις ενδείξεις ☀ (κι ας είναι τρομαχτικά νωρίς) ☀ μόλις έδωσε ένα μεγάλο έργο ☀ ή ☀ περιμένοντας το The Zone of Interest του Γκλέιζερ ☀ (όπως οι άλλοι το Πάσχα) ☀ κάτι άνοιξε ☀ δεν ξέρω τι ☀ κι αν έχει όνομα ☀ ας το γράψω πάντως κι εδώ ☀ για να μη λένε ότι δεν «μιλάω» ☀ (κανείς δεν είπε τίποτα ☀ πάλι παραληρώ) ☀ ακούγοντας παράλληλα αυτό (γεια σας αλάνια!) ☀ άνω και κάτω τελεία ☀ ο χρόνος λιγοστεύει ☀ το είδος μοιάζει αποσβολωμένο ☀ θρίαμβος, θρίαμβος ☀ εκείνο το παλιακό «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα;» ☀ μάλλον έχει γίνει «αφανισμός ή υπέρβαση;» ☀
☀ ίσως ☀ ίσως λέω ☀ προς όσα το/τα παίζουν ☀ ανέλπιστη βοήθεια να μας δοθεί ☀ την κρίσιμη στιγμή ☀ (με κάθε επιφύλαξη, έτσι;) ☀ αυτά ☀ τι άλλα; ☀ για να ελαφρύνουμε λίγο το κλίμα ☀ ομολογώ ότι χαίρομαι με τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ ☀ μόνη μοίρα που του άξιζε ☀ η γελοιότητα ☀ μπράβο Αλέξη ☀ ό,τι αγγίζεις, αποσαθρώνεται ☀ γελοίε ☀ όσο για την επιστροφή στην Αθήνα ☀ εθελούσια καταδίκη ☀ κανείς δεν παίζει εδώ ☀ το βασίλειο της (μίζερης πλέον) δηθενιάς ☀ τόση νέκρα δεν τo περίμενα ☀ άντε να βρω 2-3 τρελούς ☀ (αχ, χάσαμε τη Φλωρέττα μας) ☀ να δώσουμε το ζεστό νερό ☀ κι έπειτα; ☀ Μ Α Γ Ε Ι Α ☀ κι ό,τι γίνει
Ο Χαλεπάς ανήκει στις βαθιές Ελληνικές πραγματικότητες που — όσο κι αν η επαγγελματική «διανόηση» να τις παραγνωρίζει ή να γυρεύει να τις πνίξει — κυλάν ακόμα ισχυρές και πάναγνες, από αιώνες, μες στο αίμα του Ελληνικού λαού.
Ο Χαλεπάς με το δράμα της ζωής του είναι σα να πλήρωσε, κατά τα λόγια του Πινδάρου, όλο το φόρο της ψυχής στον «πανάρχαιο πόνο». Η «κάθαρσις» του δράματος είναι σα να εξαγοράζει και δικές μας αμαρτίες, κ' η γλυκιά ψυχική ανάσταση σα να εγγυάται για την ανάσταση κι όλων των Ελληνικών ψυχών.
θέλω να τα πω ☀ (αλλά ποιος κάθεται να γράφει;) ☀ κάτι σαν δελτίο καιρού ☀ αφού πρώτα επισημάνω ότι ζω ακόμα ☀ κι ας μ' έχουν διαγράψει όλες από τους καταλόγους τους ☀ όλες; ☀ όχι, ψέματα ☀ με παίρνει τηλέφωνο κάθε πρωί καθώς βγαίνει απ' τ' όνειρο ☀ τί άλλο να ζητήσει ο θνητός; ☀ κατά τ' άλλα μόλις έφαγα δέκα μήνες χωρίς αναστολή ☀ στην απομόνωση για την ακρίβεια ☀ λουξ φυλακές ευρωπαϊκού τύπου με όλα τα κομφόρ ☀ περιμένοντας τις καμινάδες ☀ μια χαρά ακούω τους κρότους των κτιστών ☀ καληνύχτα ☀ πήρα κι εγώ τον άλλον τις προάλλες ☀ δεν ξέρω τι μ' έπιασε ☀ πάλι γκρίνια κι ειρωνείες ☀ στο καλό και με τη νίκη ☀ τί ήθελα όμως να γράψω; ☀ α, ναι ☀ το άφησα (για λίγο) κι άρχισε να καταρρέει ☀ και δεν ξέρω δεν ξέρω δεν ξέρω ☀ πατέρα, τι να κάνω; γιατί μ' εγκαταλείπεις; ☀ (α, πάλι κοιτάζομαι στον καθρέφτη...) ☀ ούτε νέος ούτε πατέρας ☀ σαν εκείνο το "ούτε θεός, ούτε κράτος" μου ακούστηκε αυτό ☀ που λέγαμε μικρά ☀ δεν έχω ιδέα δεν έχω ιδέα ΔΕΝ ☀ πάντως (ανταπόκριση από τα χριστούγεννα και μετά) ☀ κυκλοφόρησε το 87ο τεύχος των σημειώσεων ☀ ω, ναι ☀ κάθε φορά, λες, θα 'ναι το τελευταίο ☀ κάνεις και τους υπολογισμούς ☀ από τις μέρες του '36 έως σήμερα ☀ και μετά γυρνάς εις σεαυτόν ☀ ☀ συνεχίζουμε Γεράσιμε ☀ ναι, ισχύουν ☀ (αυτός ο Γαλανάκης είναι επιμελής - γράφει κιόλας;) ☀ αυτό μάλιστα ☀ το πέρασμα στο '22 έγινε με Κιουρτσάκη ☀ ψάχνοντας φωνή ανθρώπου στην έρημο ☀ καλά πάμε ☀ είδα ξανά και Τόπων Μύστες ☀ μιλώντας για τη γενιά μου ☀ σκορποχώρι ☀ κι όμως ☀ προβολή του kala azar στο λαπ-τοπ ☀ τυχαία ένα βράδυ τρεις-τέσσερις μήνες πριν ☀ το προώθησα μάλιστα σε λίγους εκλεκτούς (σιγά μην το 'δε κανείς) ☀ όπως και τώρα: σιγά μην πάει κανείς να δει το Σελήνη, 66 ερωτήσεις ☀ (αν γυρίσω, θα βλέπω τις ταινίες μόνο σε μεγάλες οθόνες) ☀ κι άρχισε να μεγαλώνει μέσα μου ☀ να με στοιχειώνει ☀ της Τζάνις Ράφα το παιδί ☀ εγώ είμαι ο γέρος κι η Πηνελόπη η κόρη που δεν θα κάνω ☀ ποιος έκανε casting στη Μικρά Αγγλία, αλήθεια; ☀ επίσης: καινούριος δίσκος Μανώλη Αγγελάκη ☀ μόνο για γενναίους ☀ καινούριος δίσκος Παύλου Παυλίδη ☀ μόνο για (ξύπνιους) ονειροπόλους ☀ γνωριμία με Χρήστο Μαλεβίτση ☀ τί άλλο; ☀ έρχεται δισκάκι ☀ ευθεία ☀ έρχεται κι η Μ Α Γ Ε Ι Α
Συνειδητοποίησα πρόσφατα ότι μες το '21 δεν έχω γράψει σχεδόν τίποτα. Δεν μου προκαλεί έκπληξη: όσα συνέβησαν τους τελευταίους μήνες οδηγούν σε τομές ή/και υπερβάσεις που προετοιμάζονταν χρόνια. Ο καιρός δεν είναι κατάλληλος για χρονογραφήματα. Ούτως ή άλλως το ευρύτερο πλαίσιο είχε ήδη οριστεί επαρκώς (όποια ενδιαφέρεται ας ανατρέξει στην αρχή του όσο μπορείς κι ας φτάσει βήμα-βήμα τώρα_εδώ).
Κάτι ακόμα: έπειτα από μια περίοδο επεξεργασίας το όσο μπορείς θα γίνει εκείνο που εξαρχής προοριζόταν να είναι, δηλαδή ένας τόπος όπου θα μπορεί κανείς να βρίσκει συγκεντρωμένα τα έργα του Οδυσσέα Κ. (κι όχι μόνο...).
Επομένως οι αξιότιμες φίλες μας καλούνται ν' αναμένουν από δω και πέρα λίγες αναρτήσεις μεν, "υψηλής καλλιτεχνικής περιεκτικότητας" δε.
Ας επισημάνουμε, τέλος, ότι το mail μας (κάτω αριστερά) λειτουργεί και ότι οι Talk Talk υπήρξαν (και άρα είναι) μια μεγάλη μπάντα.
Ένα κινηματογραφικό επίτευγμα με ανεξερεύνητες ακόμη προεκτάσεις, ένα μεγάλο έργο τέχνης με το οποίο συνεχίζουμε να αναμετριόμαστε. Προσεχώς περισσότερα.
2. Ρόμα(2018) του Αλφόνσο Κουαρόν
Ένα κινηματογραφικό αριστούργημα που τοποθετεί τον Κουαρόν στο πάνθεον των μεγάλων δημιουργών της έβδομης τέχνης, συνταιριάζει το προσωπικό με το οικουμενικό και (μας) δείχνει τον δρόμο. Τα γράψαμε (ενδεχομένως αχρείαστα αναλυτικά) εδώ.
Οι εξωγήινοι έρχονται για να μας δείξουν τον δρόμο προς μια ανώτερη, πλανητική συνείδηση, αλλά εμείς επιμένουμε να στήνουμε μηχανές και πολυβόλα εγκλωβισμένοι στον γραμμικό χωροχρόνο μας, τους διαχωρισμούς κάθε είδους και τα ανόητα συμφέροντά μας. Ενδεχομένως ό,τι πιο φιλοσοφικό και πνευματικά προωθημένο έχει βγει από χολιγουντιανό στούντιο εδώ και καιρό.
Θα μπορούσε να βρίσκεται στη θέση του είτε το The Master είτε η Αόραστη Κλωστή σαν μια άτυπη επιβεβαίωση ότι ο Π.Τ. Άντερσον είναι ο σημαντικότερος Αμερικάνος κινηματογραφικός δημιουργός των χρόνων μας. Επιλέγουμε ωστόσο την μαστουρωμένη, μελαγχολική ελεγεία του για το χαμένο (;) όνειρο της δεκαετίας του '60 και την χαμένη (;) ψυχή της Αμερικής. Γιατί έτσι μας αρέσει.
Εκείνη δεν έχει χρόνο, έχει καριέρα. Εκείνος όμως ξέρει ότι ο χρόνος λιγοστεύει κι αποφασίζει να δράσει αναστατώνοντας την ρουτίνα της κόρης του στη Ρουμανία. Μια τρυφερή ταινία που συνδυάζει πετυχημένα την κωμωδία της αμηχανίας με το δράμα της παρέλευσης του χρόνου. Μια ρωγμή από την Γερμανία.
Μπορεί το Τρέξε! να συνόψισε με τον πλέον εμφατικό τρόπο τη μείζονα απογοήτευση που επέφερε το ξεφούσκωμα της (υποτιθέμενης) ελπίδας της εκλογής Ομπάμα, όμως εμείς θεωρούμε ότι τούτη εδώ αποτελεί τη μεγάλη αφρο-αμερικάνικη ταινία της δεκαετίας και μιας νέας -διευρυμένης- μαύρης συνείδησης που έρχεται με φόρα για να πάρει ό,τι της ανήκει.
Ένας άνδρας περιμένει να πάει αλλού, σε άλλον τόπο, κάπου καλύτερα... Κι ο χρόνος περνά. Ή μήπως όχι; Ένα αινιγματικό έργο που σε καλεί να επιστρέφεις και να χάνεσαι μέσα του. Ιδιαίτερα καδραρίσματα, υπνωτικός ρυθμός, ποίηση του παράδοξου. Προσεχώς περισσότερα. Ή μήπως όχι;
Εκπροσωπώντας επάξια το ζουμερό αφηγηματικό σινεμά η ταινία του Άλφρεντσον διαθέτει όλα όσα ζητάμε από ένα ενήλικο έργο εμπορικών αξιώσεων: τρισδιάστατοι χαρακτήρες, στιβαρή πλοκή, άψογη φιλμική κατασκευή, ανθρωποκεντρική σκηνοθετική ματιά. Μαζί με μια έντονη μελαγχολία σχετικά με το πέρασμα του χρόνου και τη ματαιότητα των ανθρώπινων ανταγωνισμών.
Ένα έργο που τολμά να ξαναπιάσει το νήμα από το Ο διάβολος πιθανώς... του Ρομπέρ Μπρεσόν και να κοιτάξει κατάματα το τέλος του κόσμου. Με μινιμαλιστική κομψότητα και αληθινό (πνευματικό) πάθος ο Πολ Σρέιντερ παραδίδει μέσα από τα σπλάχνα του κυρίαρχου (μετα-)χριστιανικού κόσμου μια βαθιά και επώδυνη ταινία που ταράζει και καλεί τον θεατή σε επείγοντα αναστοχασμό.
Αν και για τον ιρανικό κινηματογράφο η δεκαετία σημαδεύτηκε από τον θάνατο του Αμπάς Κιαροστάμι και τις μεγάλες ταινίες του Ασγκάρ Φαραντί, προτιμήσαμε να κλείσουμε την λίστα με ένα εντελώς χειροποίητο έργο που αποδεικνύει ότι το πάθος για σινεμά είναι δυνατότερο απ' όλα τα κελιά. Κι ότι η αληθινή ποίηση -κυρίως αυτό- μπορεί να βρεθεί παντού. Ακόμα και μέσα σ' ένα ασανσέρ.
Άλλες 25 ταινίες που δεν χώρεσαν (τούτη τη φορά) στη λίστα
Foxcatcher, Αγάπη, Ο Λύκος της Wall Street, No, Λεβιάθαν, Η ζωή της Αντέλ, Ένας χωρισμός, Κλέφτες Καταστημάτων, Burning, Ανωτέρα βία, The Master, Αόρατη κλωστή, Inside Llewyn Davis, Τρέξε!, Carol, Ida, You were never really here, The Social Network, Mandy, Suspiria, Holy Motors, H διαδοχή, Spring Breakers, Ο γιος του Σαούλ, Ο άγνωστος της λίμνης
Μετά από δύο μέρες στο κρεβάτι μπόρεσα να συνειδητοποιήσω τι με απασχολεί όντως σε εκείνο το εξόχως γονιμοποιό επίπεδο της υπαρξής μου όπου παίζεται το παιχνίδι και το οποίο, φευ, μες τη τριβή της καθημερινότητας εύκολα λησμονιέται. Ολόκληρο το είναι μου κατατείνει (από ασυνείδητο φαντάζομαι ότι έχει γίνει πλέον συνειδητό αφού κάθομαι τώρα και γράφω γι' αυτό) σε κάτι που μπορούμε να ονομάσουμε στιγμή μηδέν - με άλλα λόγια: Τέλος της Ιστορίας, Δευτέρα Παρουσία, έλευση του Μεσσία, τελειωτική Αποκάλυψη... Στο βαθμό που αποτελώ προϊόν ενός Πολιτισμού, ενδέχεται να μη σφάλλω συμπεραίνοντας ότι εδώ εδράζεται η άρρωστη εν πολλοίς σχέση της Δύσης με τον θάνατο. Τι εννοώ (καθώς, γλυκιά αναγνώστρια, δεν βρίσκεσαι μέσα στο μυαλό μου); Εννοώ ότι πρέπει να δεις το Αποκάλυψη Τώρα!
Πάμε πάλι: εκείνο που με απασχολεί είναι πώς μπορεί να γίνει η σύνδεση ανάμεσα στη στιγμή μηδέν και το Άλλο - ήτοι τη σοφία της Ανατολικής κοσμοαντίληψης (ινδουϊσμός, Ταό, βουδισμός, ζεν...). Mία αντίληψη δηλαδή που αγκαλιάζει την κυκλική ροή του Χρόνου και μαζί τον θάνατο. Μια καλή αρχή είναι βεβαίως ν' ακούσουμε τι έχει να μας πει ο Alan Watts. Επίσης καλό είναι να πάμε στα ίδια τα κείμενα της Ανατολής και να τα μελετήσουμε. Επιπλέον μπορούμε -ας μην κρυβόμαστε- ν' ακούσουμε τους μυστικούς της δικής μας παράδοσης (ναι, αναφέρομαι στον ορθόδοξο Χριστιανισμό και τους μεγάλους μας Ποιητές) και να προσλάβουμε το δικό τους μάθημα. Ε, κι όποια τολμά, αφού έχει μελετήσει όσο μπορεί, ας τα ξεχάσει όλα και ας κάνει το δικό της ταξίδι. Κι όπου τη βγάλει...
ΥΓ. Το Zama (βλ. τον κύριο στην εικόνα) επέστρεψε πρόσφατα στην οθόνη του μυαλού μου σαν μια άτυπη επιβεβαίωση ότι πρόκειται για μια μεγάλη ταινία - τυχαία η αναφορά;
Ας με συγχωρέσουν οι γυναίκες (δηλαδή η Λένα Πλάτωνος...). Είμαι βέβαιος ότι στην επόμενη λίστα, έπειτα από άλλα 35 χρόνια, εκείνες είναι που θα πρωταγωνιστούν. Ας με συγχωρέσουν και τα Ημισκούμπρια, οι TXC, τα Διάφανα Κρίνα, οι Active Member, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου και τόσοι ακόμα (ο Μάνος, ο Μίκης, ο Ξαρχάκος, ο Λοΐζος, ο Κηλαηδόνης...) καθώς εδώ δεν θα γίνει λόγος για καλλιτέχνες και το συνολικό αποτύπωμα του έργου τους. Εδώ θα παραθέσω μονάχα δίσκους lp που με βρήκαν την κατάλληλη -κάθε φορά- στιγμή, έπαιξαν εξαντλητικά στα ηχεία μου, μπήκαν κάτω από το δέρμα μου κι έγιναν κομμάτι του εαυτού μου. 50 χρόνια κομμάτια, λοιπόν, και συνεχίζουμε...
Διονύσης Σαββόπουλος - Το περιβόλι του τρελλού(1969)
Χθες διέτρεξα βιαστικά μετά από πολλά χρόνια το ανενεργό πλέον blog ενός παλιού φίλου. Με έναν περίεργο τρόπο εκείνο που ξεχώρισα από τον όχι αμελητέο όγκο των αναρτήσεων ήταν ένα κείμενο του Ιμάνουελ Βαλερστάιν. Μου έκανε εντύπωση, όπως και όταν το πρωτοδιάβασα το 2012, η διαύγεια της σκέψης του και η προσπάθειά του να συλλάβει κάτι που είναι πολύ δύσκολο να το «συλλάβει» κανείς – ας το ονομάσουμε σχηματικά «κίνηση της παγκόσμιας Ιστορίας». Παραθέτω λίγα αποσπάσματα από το κείμενο:
«Η
κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της, οι ελλείψεις τροφίμων και νερού
και οι συνέπειές τους είναι ορατές σε ολοένα και περισσότερους
ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους έχουν αρχίσει να ζητούν μια αλλαγή
στις πολιτισμικές αξίες: να ξεφύγουμε από τον καταναλωτισμό.»
«Η
λιτότητα επιβάλλεται σήμερα εις βάρος των οικονομικά ασθενέστερων, σε
όλο τον πλανήτη. Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να σώσουν τον εαυτό τους από
την προοπτική της πτώχευσης και να προστατεύσουν τις μεγα-εταιρείες
(κυρίως, αλλά όχι μόνο, τις μεγα-τράπεζες) από το τίμημα που πρέπει να
καταβάλουν (απώλεια εσόδων) για τις βλακώδεις αποφάσεις και τις
αυτοκτονικές επιλογές τους. Και προσπαθούν να το κάνουν, κατ’ ουσίαν,
συρρικνώνοντας (αν όχι εξαλείφοντας πλήρως) το κοινωνικό δίχτυ
ασφαλείας, το οποίο φτιάχτηκε, στη διάρκεια των χρόνων, για να
προστατεύσει όσους μένουν άνεργοι, αρρωσταίνουν, τους κατάσχουν το
σπίτι ή αντιμετωπίζουν κάποιο άλλο από τα προβλήματα που πλήττουν
σταθερά τους ανθρώπους και τις οικογένειές τους.»
«Τα
επόμενα 20-40 χρόνια θα παρακολουθήσουμε μια τεράστια πολιτική μάχη,
όχι για την επιβίωση του καπιταλισμού (ο οποίος έχει εξαντλήσει τις
δυνατότητές του ως σύστημα), αλλά για το τι είδους σύστημα θα
«επιλέξουμε» συλλογικά να τον αντικαταστήσει: ένα αυταρχικό μοντέλο που
θα επιβάλλει τη συνέχιση (και ένταση) της πόλωσης ή ένα μοντέλο
περισσότερο δημοκρατικό και ίσο.»
Συνειδητοποίησα με έκπληξη πόσο κοντά βρίσκονται τα δικά μου «συμπεράσματα» με την δική του σκέψη. Έτσι σήμερα επισκέφθηκα το ιστολόγιό του για να ανακαλύψω ότι από τον Οκτώβριο του 1998 ο Βαλερστάιν αναρτά ανελλιπώς την 1η και 15η ημέρα κάθε μήνα ένα κείμενο σχολιασμού (commentaries). Γνωρίζοντας ακριβώς τι σημαίνει μια τέτοια δέσμευση σε καιρούς όπως οι σημερινοί(όπου η ασυνέπεια έργων και λόγων έχει προβιβαστεί σε κάτι σαν κατηγορική προσταγή...) ένιωσα θαυμασμό γι' αυτόν τον ηλικιωμένο (88 ετών σήμερα) διανοούμενο.
Κι ύστερα ήρθε η έκπληξη: έπειτα από περισσότερα από 20 χρόνια συμπληρώθηκαν πλέον 500 (!) τέτοια «σχόλια» και ο Βαλερστάιν αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να σταματήσει. Το τελευταίο, λοιπόν, κείμενο στη στήλη των commentaries αναρτήθηκε προχθές, 1η Ιουλίου του 2019, και μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.
Στα σχόλια ενός άρθρου στο ThePressProject ανέλαβα έναντι ενός άλλου (κάποιου με εικονίδιο Τσε Γκεβάρα)
να ξεκινήσω έναν διάλογο. Είχα ούτως ή άλλως σκοπό να γράψω ένα «σοβαρό», «συγκροτημένο»,
«καλογραμμένο» κείμενο όπου θα αποτύπωνα τις σκέψεις μου σχετικά με το που
βρισκόμαστε –πλανητικά πλέον–, τι ακριβώς συμβαίνει τώρα και πως μπορούμε να οδηγηθούμε αναίμακτα σε έναν ενοποιημένο,
οικουμενικό πλέον, Πολιτισμό ο οποίος θα αγκαλιάζει/γιορτάζει την εντοπιότητα. Παρότι
έκανα φιλότιμες προσπάθειες να γράψω αυτό το κείμενο, δεν τα κατάφερα. Η
αντίσταση στην προσπάθειά μου να αποδώσω μέσα από έννοιες εκείνο που
αντιλαμβάνομαι/νιώθω αποδείχθηκε πολύ ισχυρή. Παλιότερα θα επεδίωκα να αποδείξω
ότι η θέλησή μου είναι ισχυρότερη. Όχι πια…
Ας αντιγράψω ωστόσο
ένα απόσπασμα ώστε να διαφανεί –έστω και λίγο– η κατεύθυνση και το ύφος του
κειμένου που δεν έγραψα:
«Αυτό που συμβατικά καλείται «παγκοσμιοποίηση»
αποτελεί μια διαδικασία ομογενοποίησης σε πλανητικό επίπεδο δια μέσου της
«ελεγχόμενης» από το κεφάλαιο Τεχνικής. Η διαδικασία τούτη αποτελεί ταυτόχρονα
την κορύφωση και την αποθέωση του μηδενισμού, καθώς διαλύει όλα τα παραδοσιακά
σχήματα που συγκροτούσαν τις ανθρώπινες κοινωνίες δίχως να είναι σε θέση να
καλύψει το τρομαχτικό κενό που αναδύεται με κάτι που να θυμίζει έστω και αμυδρά
εκείνο που οι άνθρωποι ανέκαθεν αντιλαμβάνονταν ως νόημα. Έτσι το αδιέξοδο του κυρίαρχου δυτικού πολιτισμού γίνεται
οικουμενικό και η ανθρωπότητα ενοποιείται αρνητικά. Την ίδια στιγμή η επιστροφή
σε οποιοδήποτε σχήμα του παρελθόντος φαντάζει πλέον αδύνατη διότι καμιά
«επιστροφή» δεν είναι ικανή να ανακόψει την συγκεκριμένη διαδικασία. Όπως
υποστηρίζει ο Χαράρι τα πραγματικά κρίσιμα φαινόμενα του παρόντος είναι τόσο
σύνθετα και αλληλοδιαπλεκόμενα (π.χ. κλιματική αλλαγή, τεχνητή νοημοσύνη,
πυρηνικοί εξοπλισμοί) που μόνο σε πλανητικό επίπεδο μπορούν να αντιμετωπιστούν.
Το ερώτημα που αναδύεται επομένως είναι αν η λύση θα δοθεί από μια
ολοκληρωτικού τύπου παγκόσμια διακυβέρνηση ή από μια οικουμενική Δημοκρατία. Με
τα λόγια του Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου από το τελευταίο τεύχος των σημειώσεων:
«Τελικά όμως μέσα από ένα συγκεχυμένο πεδίο ψευδών αντιθέσεων αρχίζουν να
διαγράφονται οι όροι της πραγματικής αντίθεσης, που είναι και οι όροι του
αδιέξοδου διλήμματος το οποίο έχει ακινητοποιήσει όλες τις δυνατότητες της
εποχής μας. Και το δίλημμα, απλοϊκά μεν διατυπωμένο αλλά απαράκαμπτο πλέον,
είναι: δημοκρατία ή καπιταλισμός; καπιταλισμός ή δημοκρατία;».
Ζητάμε επομένως μιαν οικουμενική Δημοκρατία, η οποία με κάποιον
τρόπο θα υπερβεί τον καταστροφικό και αδιέξοδο καπιταλισμό και θα εφεύρει έναν
αληθινό –ελευθεριακό πλέον– Σοσιαλισμό. Αυτό θα απαιτούσε, βεβαίως, κάτι σαν
μια πλανητική δημοκρατική Επανάσταση η οποία παράλληλα με ένα βιώσιμο
οικονομικό μοντέλο θα έπρεπε να εφεύρει και έναν βιώσιμο οικουμενικό Πολιτισμό
ο οποίος θα συντίθεται και θ’ αρδεύεται απ’ όλους τους ζωντανούς επιμέρους πολιτισμούς.
Κάτι που προφανώς και αποτελεί μια «ανυπόστατη ονειροφαντασία σαλεμένων μυαλών»
με βάση τον κυρίαρχο τρόπο σκέψης και το επίπεδο συνείδησης των πολλών. Κι
όμως: μονάχα αν όλο και περισσότεροι ποντάρουν ό,τι έχουν και δεν έχουν στο τρελό ενδεχόμενο υπάρχει η πιθανότητα
εκείνο να γίνει πραγματικότητα. Ή μάλλον: η ολοκληρωτική Καταστροφή να
αποφευχθεί. Άλλος δρόμος δεν υπάρχει. Όποιος αμφιβάλλει, ας δει τις δύο
τελευταίες ταινίες του Αντρέι Ταρκόφσκι.»
Κάπου επίσης σκόπευα να γράψω
για τον ρόλο της ποιητικής τέχνης για εμάς τους Δυτικούς, τη σημασία της ώστε να γίνει αυτό το
πέρασμα, για τη σταδιακή ώσμωση με την σκέψη της Ανατολής, για την Ειρήνη
ανάμεσα στον άνδρα και την γυναίκα κι ίσως μια νέα μορφή Μητριαρχίας. Επίσης κάπου θα έβαζα αυτό το απόσπασμα από μιαν επιστολή που είχε γράψει ο
ανήλικος ακόμα Αρθούρος Ρεμπώ: «Οι ποιητές αυτοί θα υπάρξουν! Όταν θα σπάσει το
παντοτινό σκλάβωμα της γυναίκας, όταν κι αυτή θα ζήσει για τον εαυτό της κι από
μόνη της, ο άντρας, –μέχρι στιγμής τρισάθλιος– όταν την διώξει, θα γίνει
ποιητής, κι αυτή ακόμα! Η γυναίκα θ’ ανακαλύψει το άγνωστο! Οι κόσμοι των ιδεών
της θά ‘ν’ άλλοι απ’ τους δικούς μας; – Θα βρίσκει πράγματα παράξενα, κρυμμένα,
βρώμικα, ηδονικά. Θα τα λαβαίνουμε, θα τα καταλαβαίνουμε.»
Και τώρα θυμήθηκα ότι
όλα όσα είχα να πω, τα έχει «πει» ο εκλεκτός φίλος Ευτύχης Ζενάτος ήδη από πέρσι. Δεν νομίζω ότι
έχω κάτι να προσθέσω.Πέρα απ’ αυτό:
Η Φύση λέει: «Δεν μ’ ακούς βλάκα!». Εσύ την
ακούς;
